Wartości R mat: liczba, która decyduje o tym, czy się wyśpisz

Wartość R to opór cieplny: to, jak mocno mata spowalnia ucieczkę ciepła z Twojego ciała w ziemię. 63 maty z tej listy idą od R 0,5 do R 8,5, z medianą 3,4. Więcej znaczy cieplej, skala jest liniowa, i właśnie ta ostatnia część czyni ją używalną — R 6 przepuszcza o połowę mniej ciepła niż R 3, a krok z 2 na 3 to tyle samo izolacji co krok z 7 na 8.

Wartość pochodzi z ASTM F3340, gdzie matę umieszcza się między ciepłą płytą o temperaturze mniej więcej skóry a płytą zimną, a potem mierzy, ile mocy trzeba, żeby utrzymać tę różnicę. Im mniej ciepła przecieka, tym wyższa liczba. To test stanowiskowy na maszynie, więc nie mówi nic o wygodzie, trwałości ani o tym, jak mata zachowuje się przy przewracaniu na drugi bok.

To, co zmieniła F3340, to porównywalność. Wcześniej każda marka mierzyła wartość R po swojemu i publikowała liczby, których nie dało się ze sobą zestawić; 4 u jednej firmy i 4 u innej nie znaczyły tego samego. Norma dała wszystkim jedną metodę, duże marki ją przyjęły, a oceny mat stały się czymś, na czym da się oprzeć zakup. To cały powód, dla którego ta strona w ogóle zapisuje tę wartość.

Nieruchome powietrze źle przewodzi ciepło i na tym polega cała sztuczka śpiwora: wkład nie izoluje, tylko unieruchamia powietrze, żeby ono mogło izolować. Gleba, skała i woda przewodzą ciepło dziesiątki razy szybciej niż nieruchome powietrze, a ziemia ma z Tobą bezpośredni kontakt przez całą noc. Jest przy tym praktycznie nieskończona. Będzie zabierać ciepło do rana, nie ogrzewając się w żaden zauważalny sposób.

Jednocześnie wkład pod Twoim ciałem jest ściśnięty do zera Twoim własnym ciężarem, więc śpiwór przestał działać dokładnie tam, gdzie straty są największe. Dlatego ciepły śpiwór na cienkiej macie to zimna noc i dlatego temperatury komfortu śpiworów mierzy się z matą pod manekinem. Ocena zakłada, że mata jest na miejscu, i nie zależy to od tego, czym śpiwór jest wypełniony: spór puch czy syntetyk nie zmienia fizyki pod Tobą.

• Mokra ziemia jest o wiele gorsza niż sucha. Woda dobrze przewodzi ciepło i je odprowadza. Miejsce, które wygląda zaledwie na wilgotne, zabierze realne ciepło macie o zbyt słabej izolacji.
• Goła skała i ubite miejsca na polach namiotowych nie dają nic. Trawa, suche liście i igliwie są warte zaskakująco dużo, bo zatrzymują powietrze.
• Śnieg to zimny rezerwuar, na którym leżysz, ale da się go ukształtować: wyrównaj go, daj mu stężeć, a wypadnie lepiej niż zamarznięta skała.
• Drewniane platformy i podłogi schronów sprawiają wrażenie cywilizowanych i źle izolują. Traktuj je jak skałę.
• Temperatura spada po rozbiciu obozu, a ziemia zostaje w tyle za powietrzem. Najzimniejsza część nocy to zwykle godzina przed świtem, na ziemi, która traci ciepło od zachodu słońca.

Złóż dwie maty, a ich wartości R się zsumują — na tyle dokładnie, żeby na tym planować: pianka zamkniętokomórkowa o R 2 pod matą dmuchaną o R 3 daje mniej więcej R 5. Ten jeden fakt to najtańszy sposób na kupienie zimowego ciepła i dlatego pianki w tej puli są warte więcej, niż sugerują ich parametry.

Kupuje też zapas bezpieczeństwa. Mata dmuchana przebita o północy w lutym to poważny problem; mata dmuchana przebita nad pianką to niewygodna noc. Piankę kładź pod spód, gdzie chroni matę dmuchaną przed cierniami i żwirem i gdzie ta, która nie może zawieść, dotyka ziemi.

Te pasma to konwencja, a nie pomiar. ASTM F3340 definiuje, jak zmierzyć wartość R; nie mówi nic o tym, której potrzebuje Twoja noc, a rozsądni ludzie stawiają granice w nieco różnych miejscach. Zgadzają się co do kierunku pomyłki: za dużo wartości R kosztuje gramy i euro, za mało kosztuje noc. Kreator pyta o najniższą temperaturę nocy i o grunt, na którym spodziewasz się rozbić obóz, i szereguje według obu wszystkie 63 maty.

Pula dzieli się na 46 dmuchanych, 9 samopompujących i 8 pianek. Wszystkie trzy da się zrobić ciepłymi; dzieli je waga, objętość, wygoda i sposób, w jaki zawodzą. Wagi idą od 60 g do 1100 g, z medianą 550 g, objętości po spakowaniu od 1,8 l do 9 l, z medianą 3,5 l, a ceny od 30 € do 280 €, z medianą 130 €.

Jeszcze jedna różnica warta uwzględnienia: maty dmuchane są głośniejsze, i dla Ciebie, i dla kogoś, kto dzieli z Tobą namiot, a na koniec długiego dnia wymagają pięciu minut pompowania. Maty samopompujące to cicha opcja pośrednia i powód, dla którego wiele osób biwakujących z samochodu i chodzących pieszo z parkingu ma po jednej z każdego rodzaju.

Grubość idzie tutaj od 0,3 cm do 10 cm, z medianą 7 cm. Najcieńsze pozycje to pianki zamkniętokomórkowe, a maty pompowane zaczynają się od 2,5 cm: czytaj piankę jako matę, a nie jako materac. Grubość jest głównie wartością wygody, a nie ciepła — dwie maty o tej samej wartości R są tak samo ciepłe na teście płytowym, ale tylko jedna z nich trzyma Twoje biodro nad ziemią.

I właśnie tutaj spanie na boku zmienia odpowiedź. Na plecach ciężar rozkłada się na barki, pośladki i pięty. Na boku skupia się na biodrze i barku, na o wiele mniejszej powierzchni i przy o wiele wyższym nacisku, i da się przecisnąć przez cienką matę aż do dotknięcia ziemi. Kiedy to się dzieje, tracisz naraz wygodę i izolację, bo mata ściśnięta w tym miejscu to już nie jest ta mata z metki.

• Śpiący na boku: jako reguła kciuka, szukaj 7 cm albo więcej, czyli mediany tej puli i w górę. Napompuj matę dmuchaną nieco słabiej, żeby biodro się w niej zapadało, a nie od niej odbijało.
• Śpiący na plecach: zwykle wystarcza od 3 cm do 5 cm, a zaoszczędzona waga jest realna.
• Niespokojnie śpiący, którzy przewracają się z jednej pozycji w drugą, chcą grubszej maty, bo to pozycja na boku wyznacza wymaganie.
• Standardowe długości idą od 130 cm do 200 cm. Te krótkie to maty pod tułów: oszczędzasz wagę i podkładasz pod nogi plecak albo zapasowe ubranie, co działa lepiej, niż brzmi, i gorzej niż mata pełnej długości zimą.
• Kreator pyta, czy śpisz na boku, czy na plecach, dokładnie z tego powodu — odpowiedz na to , a cienkie maty spadną w dół listy.